COVID-19 quá đặc biệt và không lường trước được, nhưng liệu đó có phải là một sự kiện thiên nga đen?

Hình ảnh “thiên nga đen” bắt nguồn từ cuốn sách cùng tên xuất bản năm 2007. Kể từ cuốn sách đó xuất bản, hình ảnh thiên nga đen đã trở thành một biểu tượng ám chỉ tất cả các sự kiện hiếm khi xảy ra nhưng một khi nó xuất hiện lại có tác động rất lớn. Tuy nhiên không phải tự nhiên mà đại dịch COVID-19 lại bùng phát, mà đó là do chúng ta không có sự chuẩn bị. Đại dịch này quá đặc biệt và không thể lường trước được.

Là CEO của viện nghiên cứu giảm nhẹ rủi ro thiên tai và với gần 30 năm nghiên cứu về quản lý rủi ro thiên tai, tôi hiểu rõ vấn đề này. Khi bạn cố làm cho một sự kiện trở nên đặc biệt trong khi thực tế nó chẳng có gì đặc biệt, thì vô hình chung nó lại trở thành cái cớ để biện minh.

Thiên nga đen là gì?

Trong cuốn The Black Swan của Nassim Taleb, tác giả giải thích khái niệm thiên nga đen như sau:

“Đầu tiên, nó là một ngoại lệ, vì nó nằm ngoài sức tưởng tượng của của nhân loại. Thứ hai, nó có một “tác động” vô cùng lớn. Thứ ba, bất chấp sự khác thường của nó, theo bản năng của con người khiến chúng ta phải tìm ra và đưa ra lý do nó xuất hiện.”

Vì vậy, về bản chất, các sự kiện thiên nga đen là khá là hiếm. Thực chất nó phải vậy, nếu không thì lại chẳng ai gọi nó là sự kiện thiên nga đen cả.

Vậy liệu COVID-19 có thể được coi là một sự kiện thiên nga đen không?

Hãy xem xét một số sự kiện và đối chiếu với ba đặc điểm mà Taleb đã đưa ra.

1. Đại dịch Covid có phải là một ngoại lệ không?

Lịch sử đã chứng minh rằng các bệnh truyền nhiễm, dịch bệnh và đại dịch, là những kẻ giết người hàng loạt nguy hiểm nhất hành tinh. Thậm chí khả năng tàn sát nhân loại của nó còn kinh khủng hơn cả những thảm họa thiên nhiên và chiến tranh (thực tế, số người chết vì dịch cúm năm 1918 còn nhiều hơn số người chết trong thế chiến thứ nhất).

COVID-19 quá đặc biệt và không lường trước được, nhưng liệu đó có phải là một sự kiện thiên nga đen? - Ảnh 1.